Vragen en antwoorden azc

Op dit moment is er geen asielzoekerscentrum (azc) in de gemeente Noardeast-Fryslân. Volgens de Spreidingswet moet de gemeente wel opvang bieden aan 214 asielzoekers. De coalitiepartijen hebben in het akkoord 2026-2030 afgesproken zich te houden aan de Spreidingswet. Daarbij kiest zij voor één opvanglocatie die maximaal tien jaar open blijft.

De Spreidingswet verplicht álle gemeenten om bij te dragen aan voldoende en evenwichtige opvangplekken voor asielzoekers in Nederland. De wet moet voorkomen dat de druk op slechts een paar gemeenten komt te liggen. 

De locatie is met alle zorg gekozen. Een onafhankelijk adviesbureau, SWECO, heeft bij het locatieonderzoek geholpen. Het COA heeft ons geadviseerd. Zij hebben gekeken naar beschikbare ruimte, bereikbaarheid, en de mogelijkheid om goede voorzieningen te regelen. En we hebben zelf onderzoek gedaan en daarin meegenomen wat er voorgaande jaren gebeurd is. Zo is uiteindelijk deze plek als meest geschikte locatie gekozen.

De gemeenteraad besluit eerst over het vervolgproces 
Voordat het plan verder wordt uitgewerkt, neemt de gemeenteraad eerst een besluit over een startnotitie. Hierin staat waarom er voor deze locatie is gekozen, hoe het vervolgproces eruitziet en hoe u en de gemeenteraad daarbij wordt betrokken.

• Op woensdag 18 november 2026 is It Petear. Dit is de vergadering waarin de raad alle informatie krijgt over de startnotitie en u kunt inspreken.
• Op donderdag 3 december 2026 is It Debat waar de raad haar oordeel gaat vormen over de aanpak.  
• Op donderdag 17 december 2026 besluit de gemeenteraad over de startnotitie.

De vergaderingen beginnen om 19.30 uur en vinden plaats in de raadszaal (Suupmarkt 2). U kunt de raadsvergaderingen fysiek bijwonen vanaf de publieke tribune. Of live volgen via RTV NOF of www.riednoardeast-fryslan.nl(link is extern). Op deze website vindt u ook de startnotitie waarover de gemeenteraad een besluit neemt. En hoe u op 19 november kunt inspreken.

Als de raad in december over de startnotitie besluit, organiseren we in januari een bijeenkomst voor de buurt 
We kunnen ons goed voorstellen dat deze ontwikkeling vragen oproept. Daarom organiseren we in januari samen met het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) een bijeenkomst voor omwonenden, omliggende bedrijven en andere belanghebbenden. Men ontvangt hiervan later een uitnodiging. Eerst ligt de nadruk op het informeren van de omgeving en het uitleggen van het proces. Daarna kunnen inwoners en andere betrokkenen meedenken over de uitwerking van de plannen.  

214 asielzoekers. Dit aantal komt overeen met het aantal benodigde opvangplekken volgens de Spreidingswet.  

Dat is een moeilijke maar bewuste keuze geweest. Verschillende voorbeelden uit het land laten zien dat vroegtijdige participatie over de locatie er vaak toe leidt dat een project vastloopt. Maar gemeenten hebben wel een wettelijke opgave vanuit het Rijk. En we willen die verantwoordelijkheid ook nemen, zoals is afgesproken in het coalitieakkoord. Vanwege de Spreidingswet en de druk op asiel moet er nu gehandeld worden. De locatie staat vast, maar over de invulling gaat de gemeente en het COA graag met inwoners en andere belanghebbenden in gesprek.

De gemeente is verplicht zo snel mogelijk te voldoen aan de Spreidingswet. Op deze plek kunnen we voldoende opvangplekken bieden. Het COA hanteert ook een ondergrens om te komen tot een kwalitatief goede en betaalbare opvang.  

Er is oppervlakte nodig voor zowel huisvesting als faciliteiten voor de inwoners van een azc, bijvoorbeeld medische zorg, dagbesteding, recreatie en buitenruimte voor bewoners. Wordt dit verdeeld over meerdere kleinere locaties betekent dat voor het COA dat met hetzelfde personeel op meerdere locaties taken moeten worden verricht. Voor de bewoners van AZC’s betekent dat veel heen-en-weer gereis tussen de locaties om gebruik te kunnen maken van de in die situatie over meerdere locaties gespreide voorzieningen. 

Als het azc er komt, hanteren we een maximum aantal bewoners. Er kunnen nooit meer bewoners komen dan er plek is. Het azc in Dokkum wordt geen aanmeldcentrum. De inwoners van het azc hebben de aanmeldprocedure al doorlopen en zijn vervolgens overgebracht naar een azc. Situaties zoals in Ter Apel zijn dan ook niet aan de orde.

Dat weten we nog niet. Als de gemeenteraad een besluit heeft genomen over het vervolg, gaan we samen met het COA  aan de slag om de plannen concreet te maken. Hierbij betrekken we ook de omliggende bedrijven en omwonenden van de locatie.

Als het plan doorgaat sluiten we een overeenkomst met het COA voor een azc met 214 plekken. De opvanglocatie kan en wordt niet groter. En blijft maximaal 10 jaar.

De gemeente wil nadrukkelijk de regie in eigen hand houden. We willen voorkomen dat opvang iets is dat 'ons overkomt'. Door zelf het initiatief te nemen in plaats van af te wachten op landelijke ingrepen, heeft de gemeente ruimte om randvoorwaarden te stellen die passen bij onze situatie én bij wat maatschappelijk en bestuurlijk te dragen is.

Bovendien is het de rol van de gemeente om betrouwbaar, transparant en zorgvuldig te handelen. Door de regie te nemen en een permanent azc goed in te passen in de omgeving dragen we bij aan voorspelbaarheid, stabiliteit en samenwerking met de omgeving.

Wat is belangrijk voor de gemeente?

• We nemen de zorgen en ideeën van de omgeving serieus.
• We zetten in op meedoen in de samenleving zowel voor asielzoekers als voor inwoners. Denk aan scholing, werk, vrijwilligerswerk en ontmoeting. 

Kijk voor meer informatie over inspreken bij de gemeenteraad op de pagina Contact noardeastfryslan - iBabs Publieksportaal (bestuurlijkeinformatie.nl)

Omwonenden en andere belanghebbenden betrekken we graag bij het ‘hoe’. Denk aan de leefbaarheid en veiligheid rondom de opvanglocatie, zoals verkeer/(loop)routes, de inrichting van de buitenruimte (bankjes, hagen, fietsenstalling), organisatie van het op te richten centrum, waar kunnen inwoners terecht met klachten, incidenten, werkgelegenheid en zo verder.  

Dat is tijdens een volgende fase wanneer de plannen concreet zijn uitgewerkt. Als de gemeente een omgevingsvergunning verleent voor de vestiging van een azc, dan wordt dat besluit bekend gemaakt via deze website, de gemeentepagina in de huis-aan-huiskrant en op overheid.nl. Binnen zes weken na die bekendmaking kunnen belanghebbenden bij de gemeente een bezwaarschrift indienen. Hoe dat kan en aan welke voorwaarden zo’n bezwaarschrift moet voldoen wordt bij de bekendmaking uitgelegd. 

Het COA is het Centraal Orgaan opvang asielzoekers. Deze organisatie zorgt voor de opvang van vluchtelingen in Nederland. Het COA moet een vluchteling onderdak geven vanaf het moment dat deze asiel aanvraagt. De wet COA bepaalt dat het COA onderdak moet blijven geven totdat de asielzoeker een verblijfsvergunning krijgt. Of totdat deze Nederland moet verlaten. Zie ook: www.coa.nl

De mensen die op een COA-locatie wonen mogen zich vrij bewegen, net als Nederlanders. Ze mogen dus buiten wandelen, fietsen, reizen etc. Wel moeten volwassen bewoners zich elke week melden. Ook moeten ze zich houden aan de huisregels van het COA. En ze krijgen uitleg over hun rechten en plichten, en over hoe we in Nederland met elkaar omgaan. 

De bewoners moeten hun verblijfsruimte zelf schoonhouden. De kinderen gaan naar school. Daarnaast hebben de bewoners gesprekken met bijvoorbeeld de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) en VluchtelingenWerk. Ook volgen de bewoners speciale programma’s om zich voor te bereiden op hun toekomst. Dat kan op de locatie zelf zijn of daarbuiten. Sommige bewoners doen vrijwilligerswerk of betaald werk. Dat laatste kan alleen onder bepaalde voorwaarden. Daarnaast werkt het COA samen met organisaties in de omgeving aan extra activiteiten voor de bewoners. 

Ja, de bewoners van de opvanglocatie mogen bezoek ontvangen. Dat mag tussen 8.00 en 22.00 uur. 

Bij azc’s zijn veel vrijwilligers actief. Daar is het COA erg blij mee. Het COA maakt bij het organiseren van vrijwillige en ontspannende activiteiten het liefst gebruik van lokale, maatschappelijke organisaties, verenigingen en vrijwilligers. Dit stimuleert ook de kennismaking en integratie met de buurt. Als het azc er komt, kun je je als vrijwilliger aanmelden. COA - Vrijwilligerswerk | www.coa.nl

• Vluchtelingen zijn mensen die uit hun land zijn gevlucht zijn omdat het daar te gevaarlijk voor hen was. Bijvoorbeeld door een oorlog of geweld.
• Asielzoekers zijn vluchtelingen die asiel hebben aangevraagd in Nederland. Dat betekent dat zij hebben gevraagd of zij hier tijdelijk mogen wonen. Zij hebben daarvoor een verblijfsvergunning aangevraagd bij de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND). In de tijd dat zij wachten op de verblijfsvergunning, wonen zij in een asielzoekerscentrum (azc).
• Statushouders zijn asielzoekers die een verblijfsvergunning hebben gekregen. Deze vergunning wordt verleend voor 3 jaar, daarna vindt er een nieuwe beoordeling plaats.

De gemeente moet ervoor zorgen dat statushouders die aan hun gekoppeld zijn, een huurwoning krijgen. Dat kan soms een tijd duren. In de tijd dat zij nog geen huurwoning hebben, blijven zij in het azc. 

Een belangrijke reden is dat er in de asielzoekerscentra veel statushouders wonen. Dat zijn mensen die al een verblijfsvergunning hebben gekregen. Zij moeten eigenlijk naar een huurwoning toe. Maar er zijn te weinig huurwoningen in Nederland. Daarom blijven zij langer in het asielzoekerscentrum en is er geen plaats voor nieuwe mensen. 

Als de plannen in Dokkum doorgaan wordt het een azc voor gezinnen, koppels en alleengaanden uit verschillende landen. 

Alle vluchtelingen die Nederland binnenkomen, moeten eerst langs de AVIM en de IND. Die checken hun identiteit en registreren hen. De AVIM is de Afdeling Vreemdelingenpolitie, Identificatie en Mensenhandel. De IND is de Immigratie- en Naturalisatiedienst. Als dat nodig is, doet de Koninklijke Marechaussee extra onderzoek naar hun documenten en achtergrond. Daarnaast krijgen de vluchtelingen een medische intake en zo nodig een tbc-controle.

Dat hangt af van hun procedure. 

Ze stromen door naar een gemeente in Nederland als ze statushouder zijn. Als ze terugkeren naar hun land van herkomst worden ze daarin begeleid. 

Een azc is geen openbare locatie. Dat betekent dat bezoekers zich moeten melden bij de receptie. Zij moeten dan hun paspoort of ID-kaart laten zien. Bewoners kunnen wel vrij in- en uitlopen. 

Het COA is verantwoordelijk voor de veiligheid op en rond de opvanglocatie. Daarvoor werkt het COA samen met beveiligingsorganisatie Trigion. Tussen 8.00 uur en 22.00 uur zijn er medewerkers van het COA op de locatie aanwezig. Daarnaast zijn er 24 uur per dag, 7 dagen in de week, beveiligingsmensen op de locatie. Als dat nodig is, is er contact tussen het COA en de politie. De bewoners van de opvanglocatie krijgen begeleiding en voorlichting over onderwerpen zoals veiligheid. Ook leren zij hoe wij in Nederland met elkaar omgaan.  

Totdat de locatie opengaat, kunt u met vragen en opmerkingen terecht bij de gemeente. Zodra de locatie open is, kunt u de medewerkers van de locatie zelf bellen en mailen. Dat kan 24 uur per dag, 7 dagen per week. Zodra het telefoonnummer en e-mailadres bekend zijn, laten wij (het COA) dat weten. Ook maken we dan een locatiepagina aan op coa.nl met alle contactgegevens.

U kunt kleding en spullen het beste brengen naar algemene inzamelpunten, zoals van het Leger des Heils. Als er op de opvanglocatie kleding of spullen nodig zijn, dan regelt het COA dat met die inzamelpunten. Breng dus geen kleding of spullen naar de opvanglocatie zelf. U leest hier meer over op https://www.coa.nl/nl/vrijwilligerswerk-en-donaties

Op de website van het COA vindt u veel informatie over de opvang van vluchtelingen. Bijvoorbeeld op de volgende pagina’s:

Een azc in de buurt
Hier leest u wat het betekent om een opvanglocatie in de buurt te hebben:

https://www.coa.nl/nl/azc-de-buurt

Dagelijkse activiteiten asielzoekers
Hier leest u hoe het leven in een opvanglocatie eruitziet:
https://www.coa.nl/dagelijkse-activiteiten

Vrijwilligerswerk en donaties
Hier leest u wat u kunt doen als u wilt helpen of iets wilt geven aan de opvanglocatie: 
https://www.coa.nl/vrijwilligerswerk-en-donaties